• У Беларусі банкі прымаюць любыя серыі долараў ЗША, якія застаюцца законным плацежным сродкам, — то-бок практычна ўсе купюры, выпушчаныя ФРС ЗША з 1928 года. Але ўмовы прыёму для розных серый адрозніваюцца.
• Купюры серый 2006 года і навейшыя (з вялікім партрэтам, пашыранай абаронай, каляровымі ўстаўкамі) прымаюцца без агаворак.
• Купюры серый 1996 і 2003 гадоў (таксама з вялікім партрэтам, але больш старая абарона) прымаюцца, але часам — з дадатковай праверкай.
• Купюры серый да 1996 года (з маленькім партрэтам, мінімальнай абаронай) прымаюць з агаворкамі: часцей па зніжаным курсе, часам — толькі з ідэнтыфікацыяй кліента і дадатковай праверкай на дэтэктары.
• Віджэт ніжэй паказвае агульны курс — ён прымяняецца да «сучасных» купюр. Для старых серый канкрэтны курс банк назаве ўжо ў касе.

Ніжэй — практычны разбор серый, як іх адрозніць візуальна і што рабіць, калі ў вас на руках старая купюра.

Што такое «стары долар»

У штодзённай мове «старымі» называюць даляравыя купюры з маленькім партрэтам — тыя, якія ФРС ЗША выпускала да 1996 года. У іх кампактны партрэт у цэнтры, мінімальная абарона (некалькі простых элементаў), без вадзяных знакаў вялікага фармату і без каляровых уставак.

Пасля 1996 года ФРС пачала паступовы пераход да «новай» серыі — з вялікім партрэтам, вадзяным знакам, ахоўнай ніткай, мікрадрукам. У 2003 годзе з'явіліся дадатковыя каляровыя элементы. З 2006 года — пашыраная серыя з дадатковымі абаронамі і пералівальнымі колерамі.

У Беларусі банкі і абменнікі звыкла працуюць са «свежымі» серыямі. Старыя — прымаюць, але ўмовы іншыя.

Серыі па гадах і іх статус у касах Беларусі

Гэта тыповая карціна для большасці банкаў Мінска і Брэста, але канкрэтныя ўмовы кожны банк вызначае сам — таму перад візітам са старой купюрай карысна патэлефанаваць.

Як вызначыць серыю візуальна

На любой купюры долара ЗША год серыі ўказаны ў ніжняй частцы тытульнага боку пад партрэтам і над нумарам купюры. Напрыклад, «Series 2006», «Series 2013», «Series 2017».

Дадатковыя візуальныя прыкметы:

• Вялікі партрэт. Калі партрэт буйны і ссунуты ўлева — гэта серыі з 1996 года і навейшыя.
• Маленькі партрэт. Калі партрэт кампактны, па цэнтры, без каляровых уставак — гэта серыя да 1996 года.
• Каляровыя ўстаўкі. На купюрах 2003 года і навейшых ёсць тонкія каляровыя элементы. На больш старых — толькі белая папера і базавы зялёна-чорны колер.
• Вадзяны знак. На серыях з 1996 года ёсць вадзяны знак — копія партрэта збоку. На больш старых купюрах яго няма.

Калі сумняваецеся — паглядзіце на год серыі пад партрэтам. Гэта самы дакладны спосаб.

Што значыць «прымаюць з агаворкамі»

Некалькі тыповых сцэнараў:

• Зніжаны курс. Банк ставіць для старой купюры свой курс — крыху горшы за табло. Напрыклад, калі па табло USD купляецца за 3,20 BYN, па старой серыі можа быць 3,15 BYN ці ніжэй.
• Дадатковая праверка. Касір правярае купюру на дэтэктары сапраўднасці, часам — некалькі хвілін. Калі праверка праходзіць, купюра бярэцца (часта па звычайным курсе).
• Інкаса. Банк не прымае купюру адразу, а адпраўляе на «апрацоўку праз інкасацыю» — гэта значыць, што вы атрымаеце BYN не адразу, а праз некалькі дзён. Стандартная працэдура для вельмі старых ці сумніўных банкнот.
• Адмова. Рэдкі выпадак. Калі купюра моцна пашкоджаная ці выклікае сур'ёзныя сумненні, банк можа адмовіць у прыёме. Тады застаецца або звярнуцца ў іншы банк (флагман буйнога банка звычайна прымае шырэй), або паспрабаваць здаць праз інкаса.

Параўнайце курсы прама зараз

Курс у віджэце — гэта «табло-курс», прыдатны да «сучасных» купюр без агаворак. Для старых серый канкрэтны курс банк назаве ў касе. Часам адрозненне 0,02–0,05 BYN на долар, часам больш — асабліва для зусім старых купюр.

Што рабіць, калі ў вас старыя купюры

1. Вызначце серыю. Паглядзіце год на купюры.
2. Калі 2006 і навейшая — нясіце ў любы банк ці абменнік, лідара па віджэце. Будзе ўсё нармальна.
3. Калі 1996 ці 2003 — нясіце туды ж, але будзьце гатовыя да крыху больш працяглай праверкі.
4. Калі да 1996 года — патэлефануйце загадзя ў буйны банк і даведайцеся, ці прымаюць. У абменніку гэтую купюру могуць не ўзяць.
5. Калі купюра яшчэ і пашкоджаная — гэта асобная гісторыя, гл. матэрыял пра пашкоджаныя долары.

Параўнальная табліца: ваша купюра — куды ісці

Што дакладна не варта рабіць

• Мяняць старую купюру ў прывакзальным абменніку. Курс там амаль гарантавана горшы, і рызыка адмовы вышэйшая.
• Спрабаваць памяняць купюру ў прыватнай асобы. Любы «абмен з рук» — парушэнне закона. І ў гэтым выпадку вы не атрымаеце нават мінімальнай абароны ад падробкі.
• Адразу несці зусім старую купюру, не ўдакладніўшы ўмовы. Лепш зрабіць званок, каб пазбегнуць непатрэбнага візіту.

Частыя пытанні

Ці прымаюць у Беларусі долары 1990-х гадоў?

Так, але з агаворкамі. Серыі 1996 і 2003 гадоў часцей бяруць па звычайным курсе з магчымай праверкай. Больш старыя — па зніжаным курсе ці праз інкаса.

Навошта банк правярае старыя купюры даўжэй?

Старыя серыі маюць мінімальную абарону, таму магчымасцей падробкі ў іх гістарычна больш. Банк страхуецца праз праверку на дэтэктары і часам — праз інкаса.

Ці можна ў Беларусі памяняць купюру да 1980-х гадоў?

Гэта магчыма, але амаль заўсёды праз інкаса ў буйным банку. Адразу ў касе такія купюры звычайна не прымаюць. BYN вы атрымаеце праз некалькі дзён пасля апрацоўкі.

Ці мяняецца курс табло для старых серый?

Часам — так, банк ставіць «спецыяльны» курс для праблемных купюр. Віджэт паказвае «агульны» курс, які прымяняецца да стандартных серый. Рэальная лічба для старой купюры можа быць ніжэйшай.

Што лепш: здаць старую купюру ў Мінску ці паспрабаваць дома?

У Мінску банкаўская інфраструктура развітая, і буйныя банкі прымаюць шырэй. Калі ў краіне адпраўлення ў вас старыя купюры актыўна мяняюцца на USD-сучасныя, мае сэнс зрабіць гэта там.

Ці можна ў абменніку памяняць купюру 1995 года?

Частка абменнікаў бярэ, частка не. Бяспечней ісці ў буйны банк, асабліва калі купюра яшчэ і памятая на выгляд.

Дзе глядзець курс USD у Мінску?

У віджэце ў пачатку артыкула і ў матэрыяле пра долары ў Мінску.